Jayjay Santana, geboren en opgegroeid in Spangen (Rotterdam), werd bekend bij het grotere publiek door zijn muziek en zijn online content. Enkele jaren geleden kwam hij in opspraak en belandde hij voor anderhalf jaar achter de tralies. Inmiddels is hij alweer enige tijd op vrije voeten en werkt hij gestaag aan een nieuw hoofdstuk in zijn leven.
Ik sprak met hem over de mens achter zijn veroordeling, zijn toekomst en hoe hij zijn detentietijd heeft ervaren. Puur, eerlijk en zonder oordeel: de mens achter de tralies en achter de artiest: ‘Jayjay Santana’.

Op 8 december 2023, na vijf maanden op de vlucht te zijn geweest voor de politie, besloot Jayjay Santana zich te melden. Hij kwam terecht in de gevangenis Krimpen aan den IJssel, waar hij anderhalf jaar afhankelijk was van dagprogramma’s, regels en de bewakers. Een totaal andere wereld, achter dikke muren met prikkeldraad.Maar wat doet dat met je als mens? Welke gedachten gaan door je heen als de deur dicht wordt gedraaid en je op de cel zit? Welke betekenis krijgt het woord spijt, als je uren de tijd hebt om na te denken? En verandert de wereld binnen de dikke muren je echt?

“Ik hield mij gewoon rustig”

Met gemengde gevoelens kijkt Jayjay op zijn detentietijd.
“Op het moment dat ik naar binnen ging, was ik al bezig met mijn leven te beteren. Dat vond ik best wel lastig, omdat ik uiteindelijk pas drie jaar later mijn straf uit moest zitten.”Toch wist de Rotterdamse rapper de knop om te zetten binnen de vier muren.
“Ik was goed met vrijwel alle bewaarders en ik deed gewoon mijn eigen ding.”Door zijn positieve houding kreeg hij meerdere privileges, waaronder een baan als reiniger en werk in de keuken. Ook het contact met zijn medegedetineerden liep goed.
“Ik had eigenlijk niks te klagen.”Zijn ervaring met de bewakers omschrijft hij als positief, zeker in vergelijking met de negatieve verhalen die vaak de boventoon voeren.
“Ik hield mij gewoon rustig en daardoor kreeg ik ook veel respect terug. Er waren wel mensen die vaak gezeik hadden, maar dat kwam uiteindelijk altijd doordat ze zelf dingen deden die niet mocht.”

“De stilte op cel pakte me”

Er waren ook confronterende momenten, vooral ’s avonds wanneer de deur op slot werd gedraaid.
“Dan dacht ik veel na. De stilte op de cel pakte me en ik dacht vooral aan dierbaren die ik erg miste. Op zulke momenten word je pas echt geconfronteerd met het feit dat je geen vrijheid meer hebt, en dat een ander bepaalt wat en wanneer je iets doet.”De tijd dat hij vijf maanden lang ondergedoken zat en op de vlucht was voor de politie, hielp hem uiteindelijk.
“Door het vluchten kon ik mij voorbereiden op mijn detentietijd, hierdoor kon ik mij makkelijker overgeven aan mijn tijd binnen.”

De Rotterdamse rapper is zich bewust van de kansen die hij kreeg en geeft aan dat dit niet voor iedereen geldt.
“Ik was mijn leven al aan het verbeteren, de tijd daarbinnen hielp me daar alleen maar bij. Maar je moet ook begrijpen: er zitten genoeg jongens binnen die geen kansen hebben of geen kansen krijgen.” Volgens hem is detentie in deze gevallen vaak een ontmoetingsplek voor nieuwe contacten. Zijn mening is dat detentie mensen echt kan veranderen, als zij daar klaar voor zijn en de juiste kansen krijgen.

“Ik had altijd gelijk spijt”

Jayjay is openhartig over zijn delict en geeft aan daadwerkelijk spijt te hebben van het feit dat hij online fraude heeft gepleegd.
“Ik heb mensen hun vertrouwen in mij beschadigd. Als ik gewoon had geleverd, had ik een succesvol bedrijf kunnen hebben en langer kunnen genieten. Maar doordat ik alleen maar snel geld zag en snel dacht, heb ik alles kapot gemaakt. Ik heb hier zeker spijt van en ben daar ook gewoon eerlijk over.”Ook is hij van mening dat zijn jeugd een grote rol heeft gespeeld in bepaalde keuzes die hij heeft gemaakt.
“Ik heb een leuke jeugd gehad, maar wel een met veel verdriet. Mijn omgeving heeft honderd procent een rol gespeeld in bepaalde keuzes die ik later maakte. Diep van binnen ben ik een goed persoon. Als ik iets doe, doe ik het echt voor geld, niet om iemand pijn te doen. Ik wilde dan ook echt niet zo leven, ik had ook altijd gelijk spijt.”

Op de vraag wat hij zou willen zeggen tegen mensen die in dezelfde situatie zitten als hij destijds, of binnenkort naar binnen moeten, is hij eerlijk.
“Ik begrijp sommige mensen die dingen gaan doen om aan geld te komen. Ik ken de tijden ook nog dat ik nul euro in mijn zakken had zitten en alles eraan wilde doen om geld te verdienen. Veel mensen denken dat werken voor een baas niet genoeg is voor hun dromen en hoe ze hun leven zien. Iedereen wil graag een luxe en mooi leven leiden met veel geld.Maar als je zoveel geld wil, gebruik je hersenen en ga gewoon je doelen achterna. Vastzitten is niet leuk. En laten we eerlijk zijn: alles is lekker zolang er geen politie komt kijken. Maar daar gaan veel mensen de fout in, de consequentie zit er altijd aan. Politie is niet dom.”Ondanks het feit dat Jayjay aangeeft alles anders te hebben gedaan en van zijn delict te hebben geleerd, is hij eerlijk over het feit dat hij zijn gevangenisstraf het waard vond.
“Ik heb in die tijd van het geld wel zoveel leuke dingen kunnen doen en gedaan.”

Vooroordelen van de samenleving:”Hoelang moeten ze blijven boeten?”

Jayjay hoopt dat mensen hem blijven zien zoals hij echt is, ookal heeft hij een detentieverleden.
“Ja, ik heb fouten gemaakt, maar ik heb mijn straf uitgezeten.”Hij hoopt dat mensen hem vergeven en geloven dat hij van zijn detentie heeft geleerd.
“Veel mensen in de samenleving kijken op een negatieve manier naar ex-gedetineerden en geven mensen dan ook geen nieuwe kans. Dat vind ik jammer om te zien.Ik hoop dat mensen mij een kans kunnen geven en beseffen dat ik al heb geboet voor mijn delict.”
Volgens Jayjay is het niet gek dat sommige mensen na hun detentie terugvallen, doordat zij blijven boeten door de vooroordelen van de samenleving.
“Sommigen komen buiten en wat gaan ze doen? Deze mensen zijn al genoeg gestraft. Hoelang moeten ze blijven boeten?Daarnaast ben ik geen slecht persoon. Ik heb wel een grote mond, maar ook een heel klein hartje.”

Toekomst

Inmiddels heeft Jayjay zijn detentieverleden achter zich gelaten, maar neemt hij alle lessen uit zijn verleden mee. Hij focust zich op zijn muziek, zijn vriendin en hun kindje. Een leven dat littekens met zich meedraagt, maar waarin hij zich vooral richt op de toekomst.